خود را در قاب تاریخ تزئین نکنیم!
به گزارش آب مایه حیات، وحید معتمدنژاد*؛ میراث فرهنگی ما باید سر راه باشد؛ یعنی باید در دسترس باشد و باید به درستی معرفی گردد. این بریده ای است از بین جملاتی که وزیر تازه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در فضای سبز مجلس انقلابی بیان نمود و فصل الخطاب تمام دوستداران میراث بزرگ تمدن ایرانی بود.
جناب وزیر!
میراث فرهنگی یا ملموس است یا غیرملموس، نوع نخست در دو طبقه بندی بنا یا شیء خلاصه می گردد، اتفاقا بیشتر بنا ها سر راه است، اما نه سر راهی که شما منظورتان است! در دسترس هم هست، اما دستبرد هم به آن فراوان زده اند و تا دلتان بخواهد، چه در رسانه های مکتوب و چه تصویری معرفی شده اند و هم اشیائی که در طول سالیان از انبار های نمور در زیر تیغ آفتاب یا به حراج رفته اند یا به خراج! و، اما نوع دوم که غیرملموس است و در کُنه هر ایرانی ریشه دارد؛ از میراث طبیعی گرفته تا میراث شهری و روستایی و آداب و رسومی که بر هر یک سایه انداخته است و هر کدام از ما فقط لباس آن را بر تن داریم که شوربختانه این ها هم، همه بر اثر بی توجهی محیطی و رفتار غلط غیرفرهنگی و اجتماعی به تخریب، اضمحلال و انحطاط گراییده و از آن تنها نامی به جای مانده است.
فرموده اید نبود دیدگاه نظری و ایدئولوژیک باعث عقب ماندگی در این حوزه شده که این ظاهرا از نبود آگاهی جنابعالی یا مشاورانتان نشئت می گیرد؛ چه بسا در سالیان متمادی صاحب نظرانی متخصص در این رشته به نگاشتن استراتژی های قابل اجرا مبادرت ورزیده اند و با کمال تأسف در پیچ وخم های اداری و سیاسی از اوراق قطور آن کاسته و سپس در انتهای راه، تنها جلدی رنگ و رو رفته از آن به جای مانده که آن هم صرفا برای گزارش عملکرد نگه داشته شده است تا مسئول یا وزیری تبختر کند.
همگرایی سه حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و جهانگردی زمانی مؤثر است که بر هر کدام به طور اشتراکی، سیاستی واحد حاکم باشد نه اینکه ورود جهانگرد با سیاستِ جهانگردگریز دو حوزه دیگر را تحت الشعاع قرار دهد.
ارائه ارقامی که بیان فرمودید -چه درست چه نادرست- دیرزمانی است که هر وزیر پیشنهادی در هر دولتی ابتدا جهت رقمی است که هرچه بیشتر در صندوق رأی اعتماد برای او ریخته می گردد وگرنه جدول ضرب چنین ارقامی تا به امروز هیچ حاصل مثبتی در معرفی و نگهداری میراث این مرز و بوم کهن نداشته است.
از جذب جهانگرد سخن به میان آورده اید؛ کدام جهانگرد و با کدام سیاست و به گفته جنابعالی کدام استراتژی؟! مگر نه این است که میراث فرهنگی ما در گوشه و کنار این فرهنگستان پهناور ایران به خاک نشسته و خاک می خورد، هیچ گوشه چشمی به آن نینداخته اند و هر دولتی تنها و تنها از بارِ معنوی آن در هر گفتار و نوشتاری و در هر مجمعی، چه در خارج و چه در داخل رسم المشق سیاسی به افتخار نگاشته اند، بدون آنکه حتی به ظاهر جلدی زرین بر آن بکوبند!
خسارت در بین سخن تان بیشتر از هر مقوله ای نماسازی شده، نمای تمام آثار تاریخی را -چنانچه مسافر تاریخ باشید نه مسافر مریخ- به چشم خودتان می بینید که فراموش شدگانِ غفلت اند و هر روز رُخ از طمطراق گذشته خویش برمی گردانند.
درست فرمودید؛ میراث ما در دسترس است، اما در دسترس چه سیاستی و چه برنامه ای؟! قطعا جسارت مرا خواهید پذیرفت که نگارنده خود هم دانش آموخته این حوزه است و هم پژوهشگری که حجم پژوهش های پژوهشگاه میراث فرهنگی را به خوبی می شناسد، پس شایسته است حداقل برای تدوین ایدئولوژی مورد نظرتان به این مرکز غنی که زیر نظر خودتان اداره می گردد، تورقی بر اوراق فراموش شده اش کنید شاید به ایدئولوژی مدنظرتان نائل آیید!
ما هم نیک می دانیم حوزه میراث فرهنگی شناسنامه ما و هویت و تمدن ماست، اما آیا این تعریف باید فقط مصرف داخلی داشته باشد یا در دیدگان جهانیان به نوعی که سایر تمدن های کهن معرفی می شوند، رونمایی گردد؟! بخش خصوصی در این حوزه زمانی ورود می نماید که به گفته شما همگرایی دولت را حس کند.
از تجربه سال های گذشته به خوبی مشهود است هر زمانی پای دولت در هر پروژه ای در این حوزه جانمایی شده، آن پروژه خصوصی پاگیر شده است. در پی ورود جهانگرد هستید که ما هم سالیانی است خواب آن را در عمیق ترین لحظه های شب می بینیم. ورود جهانگرد با تعاریف و تقسیم بندی های اخیر اعم از جهانگردی حلال، سلامت، کسب و کار و ورزشی و... احتیاج به ساختار همه جانبه و درست سیاسی و امکان سنجی دارد؛ وگرنه در حد شعار سال هاست بدون هیچ گونه تأثیر مثبت از آن ها رو نمایی شده است.
در به روی جهانگرد زمانی باز خواهد شد که پاشنه اش بر سیاست نچرخد در غیر این صورت شما هم مانند اسلاف خویش فقط برنامه نویس بی پشتوانه در این حوزه خواهید بود نه وزیر! در آخر شاید با جنابعالی در این حوزه به اشتراک سخن نرسیم، اما در حوزه رسانه به قول خودتان فهم الاشتراکیم و امید که بتوانیم میراث را با یاری رسانه در یک جهت هدف گذاری کنیم. پس از جنابعالی که خود اهل رسانه اید، تمنا دارد فرهنگ را در آثار باقیمانده چراغ افشان کنید.
* فعال فرهنگی و عضو شورای عالی موزه ها (ایکوم)
منبع: روزنامه شرق
منبع: فرارو